Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft in 2013 onderzoek laten doen naar de aard en omvang van de cosmetische sector. Aanleiding hiervoor was  dat de beroepsverenigingen van esthetisch en plastisch chirurgen (NVPC en NVEPC) zich zorgen maakten over de door hen gesignaleerde ‘wildgroei’ .

Artsen anders dan plastisch chirurgen, zouden cosmetische ingrepen (zowel operatieve ingrepen als injecties met fillers) uitvoeren. NVPC en NVEPC zetten vraagtekens bij de bekwaamheid van deze artsen om cosmetische ingrepen uit te voeren, en menen dat er een taak ligt voor de beroepsverenigingen van deze artsen om normen te stellen die de kwaliteit van de uitvoering van deze ingrepen.

Het gevolg hiervan was een onderzoek naar de markt van cosmetische ingrepen. Het doel van dit onderzoek was in kaart te brengen welke partijen actief zijn in de cosmetische sector, de ingrepen die zij uitvoeren en door welke professionals deze worden uitgevoerd. Verder is onderzocht welke verwachtingen (potentiële) consumenten hebben van de controle op en uitvoerders van cosmetische ingrepen.

Het onderzoek bestond uit een telefonische enquête onder ZBC’s, privéklinieken, schoonheidssalons, huidtherapiepraktijken, huisartsenpraktijken en tandartspraktijken en uit een internetenquête onder burgers. Ook is deskresearch uitgevoerd en zijn interviews gevoerd met beroepsverenigingen.

Wie voeren er cosmetische ingrepen uit?

Cosmetische ingrepen, chirurgische ingrepen en niet-chirurgische ingrepen zoals fillers, die niet vergoed worden uit het basispakket worden behalve in ZBC’s en privéklinieken, uitgevoerd in 16% van de schoonheidssalons en 91% van de huidtherapiepraktijken. De 103 benaderde huisartsenpraktijken voeren geen van alle deze ingrepen uit. Wel blijken huisartsen soms vanuit een ZBC, schoonheidssalon of huidtherapiepraktijk, fillers te injecteren. Van de 101 benaderde tandartsenpraktijken voeren er twee cosmetische ingrepen uit.

Operatieve cosmetische ingrepen

Van de benaderde partijen zijn het vrijwel alleen de ZBC’s en privéklinieken die operatieve cosmetisch ingrepen uitvoeren. Deze worden uitgevoerd door een diversiteit aan BIG-geregistreerden.  Vaak gebeurt dat door plastisch chirurgen uitgevoerd, maar ook andere medisch specialisten zoals oogartsen, KNO-artsen, refractiechirurgen, kaakchirurgen, dermatologen, urologen en gynaecologen voeren operatieve cosmetische ingrepen uit .

In een enkel geval worden relatief eenvoudige operatieve cosmetische ingrepen (bv. ooglidcorrecties) uitgevoerd in een schoonheidssalon of in een huidtherapiepraktijk. In deze aangetroffen gevallen wordt de ingreep uitgevoerd door een plastisch chirurg of een kaakchirurg.

Injecties met fillers vinden veelvuldig plaats in ZBC’s en privéklinieken, maar ook in 7% van de huidtherapiepraktijken, 2% van de schoonheidssalons en 1% van de tandartspraktijken.  Het injecteren van fillers gebeurt vrijwel altijd door een arts (zowel medisch specialisten, als basisartsen, huisartsen en tandartsen), echter in een enkel geval door een schoonheidsspecialist.

Binnen de schoonheidssalons zijn het vooral de salons die zich richten op (permanente) make-up, antiaging/huid en ontharing, die cosmetische ingrepen uitvoeren. Manicures en pedicures zijn daarentegen nauwelijks actief in de cosmetische sector.

Andere cosmetische ingrepen

Ingrepen met kleine naaldjes vinden plaats in 72% van de huidtherapiepraktijken en in 12% van de schoonheidssalons. Ze worden uitgevoerd door een grote diversiteit aan professionals; meestal door huidtherapeuten of schoonheidsspecialisten (met of zonder relevant vakdiploma).

Behandelingen met lasers worden veelvuldig uitgevoerd in ZBC’s en privéklinieken, en in 65% van de huidtherapiepraktijken, 5% van de schoonheidssalons en 1% van de tandartspraktijken. Ook hier worden de ingrepen uitgevoerd door een diversiteit aan professionals waaronder schoonheidsspecialisten, waarbij opvalt dat slechts de helft van hen hiervoor een relevant vakdiploma bezit.  De ANBOS maakt zich vooral zorgen over schoonheidsspecialisten die ingrepen met lasers of chemische peelings uitvoeren zonder dat zij over een aanvullend vakdiploma beschikken. Dit beeld is in dit onderzoek bevestigd.

Chemische peelings worden uitgevoerd in 80% van de huidtherapiepraktijken en 8% van de schoonheidssalons, en meestal door een huidtherapeut of schoonheidsspecialist.

In sommige gevallen worden niet-operatieve cosmetische ingrepen bij minderjarigen uitgevoerd. Dit gebeurt vooral in huidtherapiepraktijken. Hierbij worden veelal wel bepaalde voorwaarden gehanteerd, met name dat er toestemming moet zijn van de ouders of dat de ouders aanwezig moeten zijn, of dat er sprake is van een verwijzing door een arts.

Controle op cosmetische ingrepen

Ruim de helft van de consumenten verwacht dat de IGZ de kwaliteit van niet-operatieve cosmetische ingrepen controleert (voor operatieve ingrepen is dit driekwart). Consumenten verwachten dat operatieve ingrepen worden uitgevoerd door een medisch specialist of een cosmetisch arts. Van niet-operatieve cosmetische ingrepen wordt verwacht dat deze ook door schoonheidsspecialisten of huidtherapeuten worden uitgevoerd.

Consumenten die ingrepen hebben laten uitvoeren zijn voor het merendeel tevreden, echter een substantiële groep is dat niet. De reden van ontevredenheid is meestal de gebrekkige nazorg. Niet onderzocht is of de ontevredenheid ook gegrond is.

Conclusies

Uit het onderzoek blijkt dat er van ‘wildgroei’  op het gebied van cosmetische ingrepen slechts in beperkte mate sprake is. Wel tonen ze aan dat er in enkele gevallen operatieve cosmetische ingrepen worden uitgevoerd door andere medisch specialisten dan plastisch chirurgen en door basisartsen. Tevens is gebleken dat tandartsen en huisartsen in zeer beperkte mate fillers injecteren.

Ben je benieuwd naar het hele rapport? Dat kun je gratis downloaden.  Vul dit formulier in om toegang te krijgen tot mijn downloads